Jak pamięć o wojnie kształtuje Polaków - rozmowa z Bilewiczem i Wolff-Powęską

W sali pełnej słuchaczy dyskusja o pamięci nabierała rysów osobistych i politycznych. W Poznaniu specjaliści próbowali odczytać, jak doświadczenia XX wieku nadal rysują nasze lęki, wybory i stosunek do innych narodów. Spotkanie zapowiadało dialog między badaniami naukowymi a codzienną wrażliwością mieszkańców.

• W Poznaniu pamięć miesza się z polityką i kulturą
• Wewnątrz Centrum Kultury ZAMEK - eksperci i praktyczne wnioski

W Poznaniu pamięć miesza się z polityką i kulturą

Podczas spotkania poruszono tezę, że zbiorowa pamięć o II wojnie światowej i czasach powojennych nie jest reliktem przeszłości, lecz aktywnym czynnikiem wpływającym na postawy społeczne. Według Michała Bilewicza autorstwa książki “Traumaland. Polacy w cieniu przeszłości”, dawne traumy kształtują lęki i oczekiwania - od politycznych wyborów po ocenę sukcesów i porażek. Pytania, które towarzyszyły dyskusji, dotyczyły m.in. tego, czy upamiętnienie ma przede wszystkim wymiar ofiary, czy też kult bohaterów staje się odpowiedzią na przeszłość, oraz czy polska sytuacja jest pod tym względem wyjątkiem.

Rozmowa miała charakter interdyscyplinarny - łączyła psychologiczną perspektywę badawczą z analizą historyczną i porównawczą. Moderator Piotr Oleksy prowadził panel w sposób, który pozwolił zaproszonym ekspertom zestawić wyniki badań z obserwacjami dotyczącymi edukacji, polityki pamięci i kultury.

Wewnątrz Centrum Kultury ZAMEK - eksperci i praktyczne wnioski

W debacie wzięli udział wyraźni autorzy i badacze: Michał Bilewicz - psycholog społeczny i polityczny, związany z Uniwersytetem Warszawskim i kierujący Centrum Badań nad Uprzedzeniami; oraz Anna Wolff-Powęska - profesor nauk humanistycznych, specjalistka w stosunkach polsko-niemieckich, była dyrektor Instytutu Zachodniego w Poznaniu, nagrodzona m.in. Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski. Spotkanie poprowadził Piotr Oleksy z Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza i Instytutu Europy Środkowej.

Dyskusja trwała 90 minut, wydarzenie przeznaczone było dla osób powyżej 16+, a organizator - Centrum Kultury ZAMEK - zadeklarował, że wydarzenie jest dostępne - Wydarzenie bez barier: tak. Dla mieszkańców oznacza to łatwy dostęp do merytorycznej debaty i możliwość konfrontacji własnych doświadczeń z perspektywą naukową.

Dla poznańskich widzów taka rozmowa ma praktyczny wymiar: wpływa na to, jak instytucje kultury i edukacji formułują programy upamiętnień, jak prowadzi się nauczanie historii w szkołach oraz jak lokalne obchody mogą łączyć pamięć z otwartą dyskusją. Wysłuchanie ekspertów może pomóc w rozpoznawaniu, kiedy pamięć służy budowaniu porozumienia, a kiedy utrwala podziały. To także okazja, by zastanowić się, jakie gesty pamięci będą w mieście wzmacniać szacunek do ofiar, a jednocześnie otwartość wobec innych.

na podstawie: Urząd Miasta Poznania.