Uroczystość przy pomniku Wypędzonych Wielkopolan - pamięć, liczby i świadkowie

Przy pomniku Wypędzonych Wielkopolan w parku im. Karola Marcinkowskiego w Poznaniu zebrały się osoby pamiętające wysiedlenia, przedstawiciele miasta i naoczni świadkowie historii. Uroczystość połączyła osobiste wspomnienia z faktami mówiącymi o skali tragedii. Miejsce i rzeźba stały się punktem odniesienia dla rozmów o przeszłości i o tym, co dzieje się dziś z uchodźcami. Ceremonię uzupełniły oficjalne wypowiedzi i wspomnienia rodzin ofiar.

• Pomnik Wypędzonych Wielkopolan i głos miasta
• Wysiedlenia w Poznaniu - obóz, liczby i skutki

Pomnik Wypędzonych Wielkopolan i głos miasta

Przy pomniku ustawionym u zbiegu ulic Powstańców Wielkopolskich i Towarowej, w parku im. Karola Marcinkowskiego, odbyła się ceremonia upamiętniająca wysiedlenia z lat II wojny światowej. Autorem koncepcji rzeźby jest pracownia Karola Badyny; monument w formie płaskorzeźby, przedstawiający zgromadzone sylwetki ludzi różnych pokoleń, został odsłonięty 5 listopada 2024 r.. Podczas wydarzenia zastępca prezydenta miasta podkreślił związek pamięci z teraźniejszością:

“Dziś, gdy wciąż na świecie ludzie są zmuszani do ucieczki z własnych domów, gdy wojna znów niszczy miasta, wsie i łamie ludziom życie, pamięć o losie wysiedlonych Wielkopolan jest również apelem o pokój i humanitaryzm. Nie możemy być obojętni wobec cierpienia innych - tak jak kiedyś inni nie byli obojętni wobec tragedii naszych przodków.”
— Marcin Gołek, zastępca prezydenta Poznania

W uroczystości uczestniczyli także naoczni świadkowie wysiedleń, których relacje dodały ceremoniom osobistego wymiaru.

Wysiedlenia w Poznaniu - obóz, liczby i skutki

W rejonie dzielnicy Główna, na terenie przedwojennych magazynów wojskowych przy ul. Bałtyckiej, pod koniec października 1939 r. utworzono obóz przejściowy znany jako Lager Główna. Składał się z pięciu baraków — w tym trzech drewnianych — oraz murowanego budynku administracji i zabudowań gospodarczych. W obozie przetrzymywano wielu zasłużonych dla miasta i regionu, m.in. Cyryla Ratajskiego, prof. Michała Sobeskiego, ppłk. dr Leona Drożyńskiego i ks. Józefa Prądzyńskiego.

Jak podaje Instytut Pamięci Narodowej, przez cały okres działalności obozu osadzonych było około 33,5 tys. osób, z których prawie 33 tys. zostało wysiedlonych do Generalnego Gubernatorstwa — wśród nich ponad 31 tys. Polaków, 1112 Żydów oraz około 450 Romów. Spośród wysiedlonych około 27 tys. stanowili mieszkańcy Poznania. Odnotowano co najmniej 26 zgonów osadzonych, w tym osób starszych i pięciorga dzieci. Akcja wysiedleńcza z terenów wcielonych do III Rzeszy rozpoczęła się o świcie 5 listopada 1939 r. i trwała do 1944 r.; historycy szacują, że z tych ziem deportowano od około 400 tys. do ponad 1 mln osób.

na podstawie: UM Poznań.