Polska między Wschodem a Zachodem. Rozmowa o mapach mentalnych

Polska na mapie Europy nie jest tylko punktem między sąsiednimi państwami. To także zbiór wyobrażeń, lęków i ambicji, które zmieniały się wraz z historią. W Poznaniu temat podejmą badacze, pisarz i dziennikarz związani z literaturą, historią oraz Europą Środkową. Rozmowa odbędzie się w ramach cyklu „Zamek Rozmawia”.

• Cztery strony świata i polskie wyobrażenia
• Literatura, pamięć i Europa Środkowa w jednej rozmowie

Cztery strony świata i polskie wyobrażenia

Dyskusja będzie dotyczyć tego, jak współcześnie postrzegane jest położenie Polski wobec Zachodu, Wschodu, Północy i Południa. Uczestnicy przyjrzą się wartościom oraz stereotypom przypisywanym poszczególnym kierunkom, a także wpływowi wielkiej polityki, relacji gospodarczych i ideologii na sposób opisywania kraju.

Nie chodzi więc wyłącznie o geografię. Polska może być przedstawiana jako państwo związane z Zachodem, oddzielone od Wschodu albo należące do niejednoznacznej przestrzeni Europy Środkowej. Takie obrazy powstają również w literaturze, filmie i popkulturze. Podczas spotkania rozmówcy zastanowią się, jak te dziedziny pomagają opisywać zbiorowe „mapy mentalne”.

W dyskusji wezmą udział:

• Przemysław Czapliński, historyk literatury polskiej i europejskiej XX oraz XXI wieku, profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza w Poznaniu i dyrektor Centrum Humanistyki Otwartej;
• Małgorzata Praczyk, historyczka, profesorka UAM, zajmująca się między innymi historią środowiskową, problematyką postkolonialną i studiami nad pamięcią;
• Ziemowit Szczerek, dziennikarz i prozaik, autor książek o Polsce, Europie Środkowej oraz Europie Wschodniej.

Literatura, pamięć i Europa Środkowa w jednej rozmowie

Przemysław Czapliński zajmuje się literaturą polską i europejską, a w swoich pracach analizuje między innymi przemiany polskich narracji po 1989 roku. Jest laureatem Nagrody im. Kościelskich i Nagrody im. Kazimierza Wyki. W 2024 roku ukazała się jego książka „Rozbieżne emancypacje. Przewodnik po prozie 1976–2020”.

Małgorzata Praczyk bada sposób, w jaki pamięć kształtuje opowieści o miejscach i przeszłości. Jest autorką nagrodzonej monografii poświęconej pamięci środowiskowej osadników oraz książki o pomnikach w Poznaniu i Strasburgu. Jej zainteresowania pozwalają spojrzeć na mapy mentalne także przez pryzmat pamięci, dziedzictwa i relacji między przestrzenią a społeczeństwem.

Ziemowit Szczerek wnosi do rozmowy perspektywę reportera i prozaika podróżującego po Europie Środkowej i Wschodniej. Wśród jego książek znajdują się „Międzymorze. Podróże przez prawdziwą i wyobrażoną Europę Środkową”, „Via Carpatia. Podróże po Węgrzech i Basenie Karpackim” oraz „Wymyślone miasto Lwów”. Jego twórczość często łączy obserwację rzeczywistości z pytaniami o tożsamość regionu.

Wydarzenie wpisuje się w program cyklu „Zamek Rozmawia”. Z tematyką Europy Wschodniej związany był także Piotr Oleksy, wykładowca wschodoznawstwa na UAM, analityk Instytutu Europy Środkowej w Lublinie i kurator cyklu „Spojrzenie na Wschód” w Centrum Kultury ZAMEK w latach 2019–2024. Dla osób zainteresowanych spotkaniem najważniejsze będzie sprawdzenie szczegółów organizacyjnych bezpośrednio przy zapowiedzi wydarzenia, ponieważ w przedstawionym opisie nie podano daty ani godziny rozpoczęcia.

na podstawie: Urząd Miasta Poznania.