Poznańska Orbita wysłała tysiące młodych ludzi w kosmiczną podróż

Na poznańskich Podolanach, w domu kultury Orbita, kosmos zszedł z telewizyjnego ekranu prosto do codzienności dzieci i nastolatków. Były makiety statków, treningi przy myśliwcu LIM, własne załogi i marzenia o locie na Marsa 🚀

• Hermaszewski przyleciał do Poznania, a Orbita dostała kosmiczny rozmach
• Telewizja Młodych Kosmonautów zamieniła dom kultury w centrum lotów
• „Świat Młodych” pomógł zbudować pięć tysięcy kosmicznych załóg

Hermaszewski przyleciał do Poznania, a Orbita dostała kosmiczny rozmach

Wszystko zaczęło się od wydarzenia, które rozpaliło wyobraźnię całego kraju. 27 czerwca 1978 roku Mirosław Hermaszewski wystartował w kosmos na pokładzie Sojuza 30. Na orbicie dołączył do załogi stacji Salut 6 - Sojuz 29. Podczas ośmiodniowej misji 126 razy okrążył Ziemię, a po powrocie ruszył w triumfalną podróż po Polsce.

Do Poznania przybył 28 lipca. Na Ławicy wylądował o godzinie 9, razem z radzieckim kosmonautą Piotrem Klimukiem. Towarzyszył im także płk Zenon Jankowski, poznaniak i absolwent III Liceum Ogólnokształcącego, który był rezerwowym uczestnikiem misji.

Powitanie miało rozmach godny bohaterów z innej planety. Z lotniska goście przejechali ulicami miasta do pomnika Gagarina na dzisiejszym osiedlu Pod Lipami, noszącym wówczas nazwę Wielkiego Października. Stamtąd było już blisko do Osiedla Kosmonautów i domu kultury Orbita - miejsca, w którym działał zarówno klub fantastów, jak i rodząca się właśnie kosmiczna inicjatywa 🌌

Telewizja Młodych Kosmonautów zamieniła dom kultury w centrum lotów

W siedzibie ODK Orbita przygotowano makietę statku kosmicznego oraz „Centrum Kierowania Lotem”. W pobliskim parku Gagarina ustawiono samolot myśliwski LIM, który miał pełnić funkcję treningowej atrakcji dla przyszłych zdobywców kosmosu. Pomysł cyklicznego programu wsparły między innymi Poznańska Spółdzielnia Mieszkaniowa, wojsko lotnicze, poznańska chorągiew ZHP i kuratorium.

Tak powstała „Telewizja Młodych Kosmonautów”, kierowana początkowo do najmłodszych widzów. Pierwszy odcinek wyemitowano 30 września 1978 roku, a program utrzymał się na antenie do 1981 roku. Wtedy jego działalność, podobnie jak wiele innych przedsięwzięć, przerwał stan wojenny.

Podczas wizyty Hermaszewskiego powołano również „Klub Młodych Kosmonautów”. Pierwszy Polak w kosmosie otrzymał legitymację z numerem 1. Za program odpowiadali Wanda Konarzewska i Ryszard Badowski, a za realizację redakcyjną Henryk Konieczny. Prowadzący Zdzisław Witt, Marek Nowakowski, Mirosław Kwieciński i Krzysztof Jaślar występowali jako „Pierwszy”, „Drugi”, „Trzeci” i „Czwarty”.

Klub łączył edukację, sport i modelarstwo. Młodzi poznawali lotnictwo, spadochroniarstwo, astronomię, astronautykę oraz historię podboju kosmosu. Budowali też hełmy kosmonautów i modele kabin statków kosmicznych - aktywności, które dziś bez trudu można by uznać za dalekich krewnych cosplayu i fanowskiego majsterkowania 🛠️

„Świat Młodych” pomógł zbudować pięć tysięcy kosmicznych załóg

Telewizyjna Orbita nie kończyła się wraz z napisami końcowymi. Harcerski „Świat Młodych” drukował zadania, instrukcje i materiały rozwijające tematy z kolejnych odcinków. Widzowie mieli tworzyć czteroosobowe załogi, prowadzić „Księgę załogi”, opisywać wykonane misje i wysyłać meldunki pocztówkami.

Nie była to zabawa całkiem dowolna. Do załóg mogli dołączać uczniowie z bardzo dobrymi ocenami, a zgłoszenie musiał potwierdzić wychowawca. Najlepsze grupy otrzymywały znaczki klubowe, a wyróżniających się młodych kosmonautów zapraszano do udziału w nagraniach.

Skala przedsięwzięcia szybko wymknęła się poza poznański dom kultury. W numerze „Świata Młodych” z 28 listopada 1978 roku informowano, że legitymacje posiada już ponad cztery tysiące osób, a do Orbity trafiło ponad 400 projektów rakiet i statków kosmicznych na wyprawę na Marsa.

W styczniu 1980 roku liczba listów wysłanych do redakcji przekroczyła 20 tysięcy. Codziennie przychodziło ich od 30 do 80. Młodzi pytali o kosmos, prosili o źródła wiedzy, zgłaszali załogi i komentowali zadania. Wielu korespondentów imponowało znajomością encyklopedycznych szczegółów, liczb, dat i zagranicznych publikacji.

W 1980 roku Klub Młodych Kosmonautów miał już 20 tysięcy zarejestrowanych sympatyków i około pięciu tysięcy załóg. Rozważano nawet, by opiekę nad nimi przejął klub fantastyki Orbita. Do tego jednak nie doszło. Po zakończeniu stanu wojennego programu nie wznowiono, a kosmiczna społeczność z poznańskiego domu kultury stopniowo wygasła. Pozostała po niej historia niezwykłej telewizyjnej przygody, która połączyła naukę, wyobraźnię i bardzo konkretną pracę własnych rąk.

na podstawie: Kultura Poznań.