„Poznań 56” nie chciał być pomnikiem. Bajon pokazał Czerwiec oczami chłopców

„Poznań 56” nie chciał być pomnikiem. Bajon pokazał Czerwiec oczami chłopców

Zdjęcie poglądowe wygenerowane przez AI

Na ekranie Poznań, 28 czerwca 1956 roku nie układa się w pomnikową opowieść. Filip Bajon prowadzi widzów przez miasto za dwoma chłopcami, którzy trafiają w sam środek robotniczego zrywu - i patrzą na niego z zupełnie różnych stron. 🎬

  • „Poznań 56” każe przejść przez miasto za dwoma chłopcami
  • Bajon odszedł od martyrologicznego tonu
  • Premiera wywołała spór, który nie ucichł po latach

„Poznań 56” każe przejść przez miasto za dwoma chłopcami

Darek jest synem wysoko postawionego funkcjonariusza Urzędu Bezpieczeństwa, Piotrek - dzieckiem robotniczego przywódcy z Cegielskiego. Chodzą do jednej klasy, choć dzieli ich niemal wszystko. Gdy kończy się rok szkolny, ruszają na ulice, gdzie narasta napięcie. Ich wędrówka staje się osią filmu: wielkie wydarzenia oglądamy nie tylko z perspektywy przywódców i tłumu, ale też dzieci, które dopiero próbują zrozumieć, co się wokół nich dzieje.

Kiedy wybucha manifestacja, chłopcy się rozdzielają. Darek dołącza do grupy Zenka, granego przez Michała Żebrowskiego, i trafia w wir zbrojnych potyczek. Piotrek dociera na teren Międzynarodowych Targów Poznańskich. Tam dostaje banana - pierwszy w życiu - i zabiera ze sobą nawet skórkę. Prosty gest ma przypominać o powojennej biedzie, a przy okazji pokazuje, jak różne światy splatają się w jednym mieście.

Ważną postacią pozostaje Stach Kaczmarek, robotniczy przywódca grany przez Tadeusza Szymkowa. Próbuje powstrzymać eskalację i odnaleźć syna. W tle film rozgrywa także dramatyczne sceny na ulicach, a grupa profesorów uwięziona w pociągu na stacji Poznań Główny komentuje wydarzenia zza okien niczym chór z antycznej tragedii.

Więcej lokalnych informacji z Poznania jest na faktypoznan.pl. Sprawdź też, co dzieje się w najbliższych dniach – wydarzenia i imprezy zbieramy na faktypoznan.pl/wydarzenie.

Bajon odszedł od martyrologicznego tonu

Zamiast zwartej lekcji historii widz dostaje obraz poszarpany i wielogłosowy: czarno-białe zdjęcia Łukasza Kośmickiego, nerwową kamerę i muzykę Michała Lorenca. Bajon nie wygładza opowieści, a momentami wpuszcza do niej ironię. Robotniczy zryw miesza się z okrzykami „Kolejorza!”, a scena z czołgiem prowadzonym przez cywila zostaje podszyta absurdem.

Taki ton wiązał się z podejściem reżysera do kina o historii. W rozmowie z Przemysławem Tobolą Bajon mówił:

„Zawsze bardzo nie lubiłem polskiej martyrologii, zresztą żadnej martyrologii w ogóle” - powiedział Filip Bajon, reżyser filmu.

Film nie jest jednak wierną rekonstrukcją. Wśród scenicznych przesunięć znalazły się choćby zimowa pogoda, ucieczka zwierząt z zoo czy szczegóły kościelnego wnętrza niepasujące do realiów 1956 roku. Te rozbieżności sprawiają, że obraz warto oglądać także jako autorską wizję Czerwca, a nie jedyne źródło wiedzy o jego przebiegu.

Premiera wywołała spór, który nie ucichł po latach

Pomysł na film o poznańskim zrywie dojrzewał w latach 90., kiedy pamięć o Czerwcu ponownie mocno wróciła do publicznej rozmowy. W 1996 roku za kamerą stanął pochodzący z Poznania Filip Bajon. „Poznań 56” zdobył Nagrodę Specjalną Jury na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdyni, a także wyróżnienia za zdjęcia, scenografię, dźwięk i kostiumy.

Krytycy przyjęli go chłodno. Zarzucali filmowi, że nie ożywia historii albo pokazuje ją jak teledysk z rewolucji. Spór dobrze oddaje napięcie wpisane w ten obraz: jedni oczekiwali opowieści bardziej pomnikowej, Bajon postawił na kino niepokorne, w którym obok dramatu jest miejsce na groteskę i niejednoznaczność. 🎞️

na podstawie: Kultura Poznań.

Ilustracja ma charakter poglądowy i została wygenerowana przez sztuczną inteligencję — nie jest fotografią rzeczywistego zdarzenia.

Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę

Treści na stronie są opracowywane z wykorzystaniem sztucznej inteligencji

Ostatnie Artykuły