Siódma Enigma w Poznaniu i szpiegowskie gadżety na wyciągnięcie ręki

W Centrum Szyfrów Enigma w Poznaniu historia tajnych wiadomości dostaje właśnie nowy, bardzo konkretny wymiar. Na pięciolecie działalności placówka pokazuje kolejną maszynę szyfrującą, a obok niej 44 przedmioty, które mogłyby spokojnie zagrać w filmie szpiegowskim.

• „Lato ze szpiegami” odsłania to, co zwykle pozostaje ukryte
• Enigma typu K dołącza do poznańskiej kolekcji
• Pięciolecie CSE przyniesie także koncerty i teatralną podróż

„Lato ze szpiegami” odsłania to, co zwykle pozostaje ukryte

Od 15 lipca w visitors center można oglądać wystawę gadżetów ze zbiorów Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego. Są wśród nich tajne skrytki na dokumenty i zdjęcia, urządzenia do zapisywania ukrytych wiadomości, nadajniki radiowe, mikrofony podsłuchowe, mikrokamery, mikrofilmy oraz miniaturowe aparaty fotograficzne - także takie zamaskowane w książkach 📷

To nie kolekcja efektownych rekwizytów, lecz przedmioty wykorzystywane podczas operacyjnej pracy służb specjalnych. Wystawa potrwa od 15 lipca do 30 sierpnia w Centrum Szyfrów Enigma. Wstęp na ekspozycję jest bezpłatny.

Wakacyjny cykl „Lato ze szpiegami” uzupełniają spotkania o kryptologii i cyberbezpieczeństwie. W programie znalazły się cztery wykłady:

• 15 lipca, godz. 17.00 - „Sukcesy kryptologii w wojnie bolszewickiej jako źródło sukcesu pokonania Enigmy”
• 29 lipca, godz. 17.00 - „Gigant w ziarnku piasku”
• 12 sierpnia, godz. 17.00 - „Ukryte w widoku publicznym”
• 26 sierpnia, godz. 17.00 - „Zasada ograniczonego zaufania”

Także udział w wykładach jest bezpłatny. To propozycja dla tych, którzy chcą spojrzeć na szyfry nie tylko przez pryzmat historii Enigmy, ale również współczesnego bezpieczeństwa informacji 🔐

Enigma typu K dołącza do poznańskiej kolekcji

Największą nowością na ekspozycji jest Enigma typu K, wyprodukowana w Niemczech w 1927 roku. To wczesny model o numerze seryjnym A798, pochodzący ze zbiorów ABW. Maszyna zachowała bardzo dobry stan techniczny, choć jej drewniana skrzynia transportowa jest pęknięta.

Jej powojenna historia wciąż pozostaje częściowo zagadką. Jak tłumaczy płk Adam Gwiazdowicz z ABW, urządzenie mogło zostać przejęte przez polskie służby po II wojnie światowej i trafić do powojennego biura szyfrów.

Maszyna została zapewne pozyskana po II wojnie światowej przez polskie służby specjalne jako obiekt do badań. Trafiła, jak sądzimy, do powojennego biura szyfrów. O łamaniu szyfrów nie mogło być mowy, bo PRL-owskie służby nie miały wiedzy o osiągnięciach polskiego wywiadu sprzed wojny, nie znały też osiągnięć brytyjskich kryptologów z Bletchley Park. Być może więc maszyna, ta i inne, które są w naszych zbiorach, trafiła “na półkę” i czekała na swój czas.

To już siódmy egzemplarz Enigmy prezentowany w CSE. Placówka nie posiada własnej maszyny, ale regularnie sprowadza kolejne modele z różnych instytucji. Enigma typu K pozostanie na wystawie do końca 2027 roku. Współpraca Centrum Szyfrów Enigma z ABW trwa od wiosny 2025 roku.

Pięciolecie CSE przyniesie także koncerty i teatralną podróż

Wrześniowa rocznica działalności Centrum zbiegnie się z wizytą 250-tysięcznego zwiedzającego. Program jubileuszowy nie kończy się jednak na wystawie i wykładach.

Jesienią, w ramach rezydencji artystycznej, odbędą się koncerty zespołu Głupi Komputer oraz Jakuba Królikowskiego. W październiku zaplanowano spektakl ST ty.art, który przeniesie widzów do czasu, gdy polscy kryptolodzy pracowali nad złamaniem Enigmy.

CSE przygotowuje również konferencję dla nauczycieli poświęconą współczesnym trendom w edukacji. Jej tematem będzie fantastyka jako język młodych. Pod koniec roku placówka pokaże natomiast nowe ustalenia dotyczące polskich kryptologów, ze szczególnym uwzględnieniem Henryka Zygalskiego. 🧩

na podstawie: Kultura Poznań.