Jak Poznań budował Pewukę pod presją zimy stulecia
W Poznaniu wielkie budowy zwykle kojarzą się z tempem, które da się jeszcze ogarnąć wzrokiem. Przy Pewuce skala była jednak inna, a stawka znacznie wyższa. Gdy 10 lutego 1929 roku termometr pokazał -36°C, a śnieg trzymał aż do kwietnia, nad otwarciem planowanym na 16 maja zawisł cień prawdziwej kompromitacji ❄️
- Pewuka rosła jak miasto w mieście, a plany nie były skromne
- Teren zachodni Pewuki wyglądał jak mapa ambicji, nie jak zwykła budowa
- Witold Szulc walczył z czasem, kiedy budowa grzęzła w śniegu
Pewuka rosła jak miasto w mieście, a plany nie były skromne
Pomysł na ogólnopolską wystawę z okazji 10-lecia niepodległości pojawił się już w 1923 roku, ale dopiero później ruszył z rozmachem, który dziś robi wrażenie samą liczbą zer. Decyzja zapadła 2 lipca 1926 roku, a 1 maja 1927 roku powołano Towarzystwo Powszechnej Wystawy Krajowej z prezydentem Cyrylem Ratajskim na czele. W październiku 1927 roku protektorat nad przedsięwzięciem objął prezydent RP Ignacy Mościcki.
“Zabraliśmy się do dzieła wielkiego” - pisał naczelny dyrektor Pewuki Stanisław Wachowiak.
I faktycznie, skala była wielka. Na wystawę przeznaczono 65 hektarów terenu, czyli znacznie więcej niż zajmowały ówczesne, a także dzisiejsze, Targi Poznańskie. W dwa lata planowano postawić 112 pawilonów wraz z całą infrastrukturą. W Europie i na świecie podobne przedsięwzięcia zajmowały zwykle co najmniej pięć lat, więc poznański plan od początku balansował między śmiałością a ryzykiem.
Więcej aktualności z Poznania znajdziesz na stronie głównej faktypoznan.pl, a wydarzenia i imprezy na najbliższe dni zawsze na faktypoznan.pl/wydarzenie.
Teren zachodni Pewuki wyglądał jak mapa ambicji, nie jak zwykła budowa
Najpierw zabudowano część wschodnią, ale prawdziwa próba nerwów zaczęła się na zachodzie, w obszarze dziś kojarzonym z Parkiem Kasprowicza. To tam, na pustym i niezadrzewionym terenie, architekci rozrysowali przestrzeń wystawienniczą z dużym rozmachem. Przy przeszklonym wejściu głównym z wysoką wieżą zaczynała się długa, szeroka aleja, która dzieliła teren na dwie części.
Po jednej stronie stanęły pawilony przemysłu spożywczego, po drugiej - część rolnicza i strefa rozrywki z wesołym miasteczkiem, stadionem zwanym Areną oraz restauracją Dancing. Na końcu alei znalazł się jeden z najbardziej charakterystycznych obiektów całej wystawy - modernistyczny Pawilon Nawozów Sztucznych projektu Szymona Syrkusa. To właśnie ten układ sprawiał, że Pewuka nie była tylko zbiorem budynków, ale całym, starannie zaprojektowanym światem wystawowym.
Witold Szulc walczył z czasem, kiedy budowa grzęzła w śniegu
Za zachodnią część inwestycji odpowiadał Witold Szulc, powiatowy inspektor budowlany w Śremie. Nadzorował pawilony i całą towarzyszącą im infrastrukturę, a na początku wszystko wyglądało jeszcze do opanowania. Sytuacja zmieniła się w listopadzie 1928 roku, kiedy przyszły intensywne opady śniegu i gwałtowne spadki temperatur.
Na terenie E stało wtedy zaledwie kilka pawilonów, większość nadal była w budowie. Mrozy zaczęły realnie zjadać czas, a wraz z nim szanse na terminowe otwarcie. Stawka była ogromna, bo już w 1928 roku zgłoszono przyjazd kilkudziesięciu wycieczek zagranicznych, głównie z Ameryki Północnej. Poznań nie mógł sobie pozwolić na wpadkę, skoro patrzyły na niego także oczy z zagranicy 📷
Mimo tego 16 maja 1929 roku Pewukę otwarto. O tym, jak dokładnie zmobilizowano budowniczych do pracy w takim mrozie, kroniki milczą, ale efekt został - i przeszedł do historii. Pewuka była jedyna w swoim rodzaju, a jej skala sprawiła, że do dziś uchodzi za największe tego typu wydarzenie w dziejach Polski.
na podstawie: Kultura Poznań.
Widzisz błąd lub nieaktualną informację? Zgłoś błąd, sprostowanie lub uwagę
![]()
Ostatnie Artykuły

Piłkarki z Przeźmierowa zdobyły krajowy tytuł po serii rzutów karnych

Fałszywe tablice i ponad 400 metrów kabli. 34-latek usłyszał zarzuty

Remonty obejmą kilka poznańskich ulic. Na Hetmańskiej zwężenie

Monodram o trudnej relacji z ojcem zdobył Grand Prix w Pobiedziskach

Pierwszy medal męskich strzelców od 1967 roku. W kadrze zawodnik Diany Poznań

Ser z Golęczewa zdobył złoto w światowym konkursie. To jedno z dwóch polskich wyróżnień

Poznańscy radni spotkają się z mieszkańcami. Na warsztat trafią sprawy pięciu rejonów

Wiersze z matematycznego eksperymentu trafią do interaktywnej instalacji

Wychowanie dzieci w świecie AI. O tym będą rozmawiać rodzice w Poznaniu

ENEA Piłka Ręczna Poznań wygrała w Radzyminie i utrzymała podium

Arkadia i Plac Wolności na nowo: poznaj historie ukryte przy codziennej trasie

O klimacie i dolinie Piaśnicy. Bezpłatne spotkanie w Sali Białej

Nowa wystawa przypomina sylwetki Honorowych Obywateli Poznania

Koncert w Dworze Skrzynki pokazał, jak brzmią instrumenty z różnych kultur
Przydatne dane teleadresowe
- Komenda Wojewódzka PSP w Poznaniu - kontakt, wydziały, sprawy prewencyjne
- Ośrodek dla Bezdomnych nr 1 w Poznaniu - kontakt, pomoc i wsparcie
- Parafia św. Rocha w Poznaniu - kontakt, terytorium, sanktuarium
- Oddział Dzienny Rehabilitacji Psychiatrycznej w Poznaniu - kontakt, rejestracja i terapia
- Sąd Apelacyjny w Poznaniu - kontakt, wydziały i godziny przyjęć
- Zarząd Zlewni w Poznaniu - kontakt, adres i zasięg terytorialny
