Jak jedno słowo może zmienić obraz przeszłości – wykład prof. Tomasza Jasińskiego na Zamku

W sali Zamku uczestnicy wsłuchiwali się w opowieść o sile słowa i o tym, jak drobny wyraz potrafi przestawić mapę dziejów. W Poznaniu wykład zamienił filologiczne niuanse w narzędzie badawcze – od analizy tekstów po odkrycia dotyczące początków państwowości. Publiczność zobaczyła, że źródłoznawstwo to nie sucha metoda, lecz sposób na stawianie nowych pytań o przeszłość.

• Uniwersyteckie Wykłady na Zamku – słowo jako narzędzie badawcze
• Poznańska perspektywa i sylwetka wykładowcy

Uniwersyteckie Wykłady na Zamku – słowo jako narzędzie badawcze

Podczas wykładu w ramach cyklu Uniwersyteckie Wykłady na Zamku prowadzący skupił się na miejscu, jakie w badaniach historycznych zajmuje język i jego zapis. Z sali płynęła myśl, że analiza tekstu to nie tylko lektura kolejnych zdań, lecz skrupulatne odczytywanie śladów kultury i decyzji edytorskich, które decydują o tym, jak czytamy przeszłość.

“Niekiedy dzięki zastosowaniu metod źródłoznawczych wystarczy skupić uwagę na jednym słowie, aby dokonać rewolucyjnych odkryć”
— Prof. dr hab. Tomasz Jasiński

Profesor Jasiński wyjaśnił, że poza samym brzmieniem słowa istotne są też jego zapis, kontekst i późniejsze korekty. Edytorstwo, jak podkreślił, dba o możliwie wierne utrwalenie tekstu, a źródłoznawstwo pozwala odczytać intencje, okoliczności i chronologię dokumentów. Wykład ilustrowano przykładami, w których drobne różnice leksykalne przesuwały interpretację źródeł dotyczących dziejów Europy Środkowej.

Poznańska perspektywa i sylwetka wykładowcy

Wśród argumentów pojawiły się też regionalne akcenty – badania profesora mają znaczenie dla rozumienia początków miast takich jak Poznań, Toruń czy Warszawa. Zwrócono uwagę, że praca nad dokumentami średniowiecznymi to często praca detektywistyczna: odczytywanie rękopisów, porównywanie wersji tekstów, weryfikacja autentyczności.

Kim jest prowadzący? Prof. dr hab. Tomasz Jasiński to mediewista i edytor, autor blisko 250 publikacji i 20 książek, współwydawca 1250 dokumentów średniowiecznych dotyczących Wielkopolski. Pełnił m.in. funkcje dziekana Wydziału Historycznego UAM oraz dyrektora Biblioteki Kórnickiej PAN w latach 2007–2023. Jego badania obejmują m.in. pochodzenie Galla Anonima, genezę państwa polskiego oraz badania nad początkiem Poznania.

Dla uczestników praktyczny wymiar wykładu był jasny: lepsze zrozumienie, jak historycy dochodzą do wniosków, ułatwia ocenę źródeł dostępnych w archiwach i muzeach oraz podpowiada, na co zwracać uwagę przy lekturze starych dokumentów i reprodukcji.

Wyróżnienia organizacyjne:

• organizator: cykl Uniwersyteckie Wykłady na Zamku;
• obiekt: CK Zamek;
• wydarzenie bez barier: tak.

Słuchacze wychodzili z wykładu z przekonaniem, że nawet pojedyncze słowo potrafi mieć ciężar naukowej zmiany — a warsztat edytorski i źródłoznawczy to narzędzia, które tę zmianę umożliwiają.

na podstawie: Urząd Miasta Poznania.