Nowe Prawo budowlane - mniej formalności, szybszy start inwestycji

Od 7 stycznia 2026 większość zmian wchodzi w życie - procedury mają być krótsze, a część robót nie będzie wymagała pozwolenia. Ustawa ma przyspieszyć inwestycje przy zachowaniu standardów technicznych i bezpieczeństwa.

Nowelizacja ma uprościć i uporządkować procedury administracyjne związane z inwestycjami budowlanymi. Celem jest skrócenie czasu oczekiwania na decyzje oraz zwiększenie przewidywalności procesu dla inwestorów - zarówno publicznych, jak i prywatnych. Autorzy zmian wskazują na realne oszczędności finansowe dla inwestorów wynikające ze skrócenia czasu realizacji inwestycji.

Uproszczenia przewidują łatwiejsze uzyskiwanie odstępstw od przepisów technicznych i większą elastyczność procesu budowlanego. W wielu przypadkach zamiast pozwolenia na budowę wystarczy jedynie zgłoszenie robót. To ma skrócić procedury przy drobniejszych inwestycjach.

Nowe regulacje wprowadzają ułatwienia dla rolników. Rolnicy będą mogli budować zbiorniki na wodę opadową i roztopową do 30 m3 jako uzupełnienie zabudowy zagrodowej na istniejących działkach siedliskowych bez konieczności sporządzania projektu budowlanego i uzyskania pozwolenia na budowę. Rozwiązanie ma ułatwić korzystanie z programu “Moja Woda” i dostępu do środków unijnych, w tym funduszy Wspólnej Polityki Rolnej.

Ustawa wspiera też energetykę rozproszoną. Montaż mikroinstalacji wiatrowych o wysokości do 3 m oraz magazynów energii o pojemności do 30 kWh będzie możliwy bez formalności budowlanych.

Wprowadzono mechanizm oznaczony w ustawie jako “żółta kartka”. W przypadku istotnych, nielegalnych odstępstw od dokumentacji projektowej organ nadzoru wyda ostrzeżenie z nakazem doprowadzenia budowy do zgodności z dokumentacją. Działania te nie przerywają prowadzenia prac i nie skutkują wszczęciem postępowania administracyjnego.

Poszerzono również zakres tzw. uproszczonego postępowania legalizacyjnego. Legalizacja obiektów budowlanych będzie możliwa, jeżeli od zakończenia robót minęło co najmniej 10 lat. Ma to ułatwić uporządkowanie stanu prawnego starszych inwestycji.

Utrzymano możliwość prowadzenia papierowego dziennika budowy na dłużej - ustawodawca przedłużył jego stosowanie do 31 grudnia 2031 roku (wcześniej termin wynosił rok 2029). Do tego samego terminu właściciele i zarządcy obiektów, którzy dotychczas używali papierowych książek obiektu, będą musieli przejść na wersję elektroniczną.

Nowe przepisy mają przyspieszyć start i zakończenie inwestycji oraz zwiększyć elastyczność procesu budowlanego, zachowując jednocześnie nadzór bezpieczeństwa i standardów technicznych. Organ nadzoru będzie uprawniony do nadzorowania zgodności prac z dokumentacją oraz stosowania nowych mechanizmów przewidzianych przez ustawę.

na podstawie: KWPSP Poznań.