Pamięć o Cyrylu Ratajskim na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan

W piątek Poznań zebrał się, by oddać hołd jednemu z najbardziej wpływowych prezydentów miasta. Przy świeżo posadzonych kwiatach i zniczach przedstawiciele samorządu, wojewoda oraz dyrekcja szkoły przypomnieli o wkładzie Cyryla Ratajskiego w rozwój miasta i o tym, że 2025 rok będzie poświęcony jego pamięci. Uroczystość była jednocześnie symbolicznym zamknięciem tygodnia upamiętnień, w którym jedną z ról odegrała Szkoła Podstawowa nr 33.

• Wspomnienia na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan
• Dziedzictwo Cyryla Ratajskiego w Poznaniu

Wspomnienia na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan

Wysłuchanie krótkich przemówień i złożenie kwiatów odbyło się 17 października na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan. W ceremonii uczestniczyli m.in. Agata Sobczyk, Grzegorz Ganowicz, Mariusz Wiśniewski oraz Daniel Banaszewski, dyrektor Szkoły Podstawowej nr 33, która dwa dni wcześniej otrzymała imię Cyryla Ratajskiego. Rada Miasta Poznania ustanowiła rok 2025 Rokiem Cyryla Ratajskiego, co podkreślono podczas spotkania jako zobowiązanie do przypominania o jego dokonaniach.

Obecni mówili o szacunku dla osoby, która przez lata wpływała na kształt miasta, i o symbolice powrotu jego prochów na ziemię Poznania. Uroczystość miała kameralny, ale podniosły charakter – bez zbędnej pompy, za to z wyraźnym akcentem historycznym.

Dziedzictwo Cyryla Ratajskiego w Poznaniu

Cyryl Ratajski urodził się 3 marca 1875 w Zalesiu Wielkim koło Krotoszyna. Kształcił się w poznańskim Gimnazjum Marii Magdaleny, a prawo studiował na Uniwersytecie Berlińskim. W polityce zaangażował się jeszcze przed I wojną światową – współtworzył na Śląsku Polskie Towarzystwo Demokratyczne i w 1909 r. trafił do Rady Głównej tego ruchu. Dwa lata później przeprowadził się do Poznania.

Jako przedsiębiorca i prawnik łączył działalność gospodarczą z aktywnością społeczną: był współwłaścicielem fabryki fosforowej, prowadził kancelarię i działał w stowarzyszeniach turystycznych oraz miłośników miasta. W czasie Powstania Wielkopolskiego pełnił rolę wysłannika Komisariatu Naczelnej Rady Ludowej do paryskiego Komitetu Narodowego Polskiego.

Po raz pierwszy objął urząd prezydenta Poznania w 1922 r. Jego kadencje przyniosły dużą rozbudowę infrastruktury miejskiej - zdjęcie rejonu fortyfikacji na prawym brzegu Warty, budowę mostu Chrobrego, mostów kolejowych, nowej elektrowni oraz pierwszej w Polsce spalarni śmieci. W jego czasach miasto powiększyło się przez przyłączenia pięciu wsi i dwóch folwarków, nabyto majątek Naramowice, uruchomiono komunikację do miejsc takich jak Starołęka, Wola, Główna, Winiary, św. Łazarz i Piastowska, przebudowano plac Wolności, przekazano tereny pod spółdzielcze zabudowania i uporządkowano brzegi Warty oraz miejskie parki.

W latach 1924–1925 pracował w rządzie jako minister spraw wewnętrznych, a po krótkim epizodzie w Warszawie wrócił do Poznania w 1926 r. Jego jedna z największych inicjatyw to organizacja Powszechnej Wystawy Krajowej (PeWuKa), która w dniach 16 maja - 30 września 1929 pokazała miasto i kraj szerokiej publiczności i uznawana jest za jedno z najważniejszych wydarzeń kulturalno-gospodarczych II Rzeczypospolitej.

W obliczu wybuchu II wojny światowej Ratajski – gdy wiele oficjalnych władz opuszczało miasto – pozostał i przez kilka dni organizował pomoc dla mieszkańców: darmowe kuchnie, zabezpieczenie elektrowni, gazowni i wodociągów oraz ochronę budynków publicznych. Urząd prezydenta pełnił do 14 września 1939 r., później wyjechał do Puszczykowa. W maju 1940 został osadzony w obozie przesiedleńczym Lager Głowna, później wysiedlono go do Generalnego Gubernatorstwa w okolice Kraśnika. Trafił do Warszawy, gdzie dekret premiera Władysława Sikorskiego powołał go na delegata Rządu RP na uchodźstwie, jednak ze względu na zdrowie złożył dymisję w sierpniu 1942.

Zmarł 19 października 1942 w Warszawie. Został pochowany pod nazwiskiem Celestyn Radwański na Powązkach, a w 1962 jego prochy przeniesiono na Cmentarz Zasłużonych Wielkopolan, gdzie w piątek uczestnicy uroczystości znów zatrzymali się przy jego grobie, przypominając o wkładzie Ratajskiego w kształt dzisiejszego Poznania.

na podstawie: Urząd Miasta w Poznaniu.