Poznańska pamięć dostała własną aplikację. Uczniowie ruszyli w teren

W Poznaniu wiele miejsc związanych z wojenną historią wygląda dziś zupełnie zwyczajnie. Dziesięcioro uczniów Zespołu Szkół Komunikacji im. H. Cegielskiego postanowiło sprawdzić, co kryje się pod tą codziennością, i stworzyło aplikację iRemember.

• iRemember prowadzi przez miejsca, które zniknęły z miejskiej pamięci
• Uczniowie ZSK zamienili lekcję historii w pracę w terenie
• Z aplikacją można ruszyć śladami lokalnej historii

iRemember prowadzi przez miejsca, które zniknęły z miejskiej pamięci

Aplikacja pokazuje lokalizacje niemieckich obozów pracy przymusowej dla Żydów w Poznaniu i okolicy, ale jej najważniejszą częścią są historie więźniów. To opowieść o ludziach zmuszanych do pracy przy budowie dróg, linii kolejowych oraz urządzaniu terenów rekreacyjnych. Wśród miejsc, przy których pracowali więźniowie, znalazło się także jezioro Rusałka.

W pierwszych latach II wojny światowej Niemcy utworzyli w Poznaniu i pobliskich miejscowościach niemal 30 takich obozów. Od 1941 roku trafiali do nich Żydzi przywożeni z gett z różnych części okupowanej Wielkopolski. Pracowali od rana do nocy, w bardzo trudnych warunkach i niezależnie od pogody. Wiele zbudowanych wtedy dróg i tras kolejowych nadal służy mieszkańcom.

Dziś po większości obozów nie zostały wyraźne ślady. Tablice i kamienie upamiętniające pojawiają się rzadko. Jednym z wyjątków jest pomnik na Stadionie im. E. Szyca, poświęcony więźniom największego poznańskiego obozu działającego w latach 1941-1943.

Uczniowie ZSK zamienili lekcję historii w pracę w terenie

Pomysł pojawił się na początku roku szkolnego 2025/2026. Adriana Rozwadowska, nauczycielka języka polskiego, zaprosiła klasę 2c do projektu łączącego historię Zagłady poznańskich Żydów z nauką programowania.

Sama interesuję się historią poznańskich Żydów oraz tematyką Holokaustu. Chciałam, żeby uczniowie także ten temat poznali. Ale dążyłam również do tego, by realizowany pomysł był użyteczny i praktyczny, bo często zdarza się, że szkolne projekty, przygotowane dużym nakładem pracy, po prostu lądują w szufladach - wyjaśnia Adriana Rozwadowska.

Na początku większość uczniów wiedziała o tej historii bardzo niewiele. Tylko dwóch harcerzy miało szczątkowe informacje, między innymi o pracy przymusowej przy budowie Rusałki. Nawet uczniowie mieszkający w Kiekrzu nie zdawali sobie sprawy, że niedaleko ich domów działał niemiecki obóz pracy.

Zespół musiał najpierw dotrzeć do trudnych do zdobycia materiałów. Pomogła monografia Anny Ziółkowskiej Obozy pracy przymusowej dla Żydów w Wielkopolsce w latach okupacji hitlerowskiej (1941-1943) oraz wsparcie Muzeum Martyrologicznego w Żabikowie. Uczniowie odwiedzili wszystkie opisane miejsca, wykonali dokumentację fotograficzną, przygotowali notatki historyczne i dopiero wtedy zabrali się za kodowanie. 💻

Przede wszystkim zdobyliśmy monografię o obozach pracy, która jest “białym krukiem”. Wsparcie merytoryczne znaleźliśmy w muzeum w Żabikowie. Następnie uczniowie odwiedzili wszystkie miejsca, w których obozy się znajdowały, i zrobili dokumentację oraz zdjęcia, jeśli było to możliwe - mówi Adriana Rozwadowska.

Kod aplikacji napisał uczeń pochodzący z Ukrainy. Równolegle, we współpracy ze szkołą w Libercu, powstał czeski projekt poświęcony kamieniom upamiętniającym Żydów zamordowanych podczas wojny i ich indywidualnym biografiom.

Z aplikacją można ruszyć śladami lokalnej historii

iRemember działa jak wirtualny przewodnik. Może towarzyszyć spacerowi po Poznaniu i okolicach, pomóc odnaleźć miejsca dawnych obozów oraz zachęcić do dalszego poznawania historii regionu. Aplikacja jest obecnie dostępna na smartfony z systemem Android. Wersja na iPhone’y czeka na akceptację w App Store, a jej przygotowanie wsparło finansowo Stowarzyszenie Łazęga Poznańska.

Użytkownicy mogą wybrać jeden z pięciu języków: polski, angielski, niemiecki, ukraiński albo czeski. 🌍

Projekt nie kończy się wraz z oddaniem aplikacji. Uczniowie, którzy od września będą już klasą 3c, planują dodawać fotografie historyczne, jeśli uda się je odnaleźć, oraz poszerzać mapę najpierw o dalsze okolice Poznania, a później o całą Wielkopolskę. To ambitny kierunek: w całym Kraju Warty istniały 143 obozy pracy. 📍

na podstawie: Kultura Poznań.