113 mln euro z UE na ochronę infrastruktury energetycznej - Polska i kraje bałtyckie

Operatorzy systemów przesyłowych i rządy regionu sfinalizowali porozumienia po synchronizacji sieci - na zwiększenie odporności infrastruktury energetycznej przeznaczono 113 mln euro z instrumentu „Łącząc Europę”. Podpisane memorandum i porozumienia techniczne mają wzmocnić wykrywanie zagrożeń, reagowanie na incydenty oraz odstraszanie przeciwników.

Podczas polskiej prezydencji zakończono proces synchronizacji krajów bałtyckich z siecią kontynentalną. Finał procesu przypadł na wydarzenie zorganizowane 9 lutego 2025 r. w Wilnie; w spotkaniu brała udział minister klimatu i środowiska Paulina Hennig-Kloska.

16 czerwca 2025 r. minister Hennig-Kloska wraz z bałtyckimi odpowiednikami podpisała Memorandum w sprawie ochrony infrastruktury energetycznej Morza Bałtyckiego. Dokument ma na celu wzmocnienie współpracy w zakresie działań zapobiegawczych, wykrywania zagrożeń i reagowania na incydenty. Operatorzy systemów przesyłowych zawarli także porozumienie techniczne, a rządy zaktualizowały Memorandum BEMIP (Baltic Energy Market Interconnection Plan), deklarując kontynuację integracji i inwestycji w infrastrukturę krytyczną.

Z instrumentu „Łącząc Europę” wśród 14 projektów transgranicznych wybranych do wsparcia przeznaczono 113 mln euro z puli około 650 mln euro na zwiększenie odporności i ochronę krytycznej infrastruktury energetycznej w Polsce, Estonii, na Łotwie i Litwie. Komisja zaznacza, że to pierwszy raz, gdy w ramach tego instrumentu finansowane są projekty dotyczące odporności i ochrony infrastruktury energetycznej.

Projekty, które uzyskały wsparcie, miały w 2024 r. status PCI (projekty będące przedmiotem wspólnego zainteresowania) i PMI (projekty będące przedmiotem wzajemnego zainteresowania) w ramach polityki transeuropejskich sieci energetycznych TEN-E. PCI mają uzupełniać unijny rynek energii i wspierać cele neutralności klimatycznej, PMI dotyczą infrastruktury transgranicznej między UE a państwami trzecimi.

Formalne przyjęcie decyzji o przyznaniu finansowania ma nastąpić w najbliższych tygodniach. Następnie Europejska Agencja Wykonawcza ds. Klimatu, Infrastruktury i Środowiska (CINEA) przygotuje umowy z beneficjentami. Kolejne zaproszenie do składania wniosków dotyczących infrastruktury energetycznej zaplanowano na drugi kwartał 2026 r.

Planowane inwestycje mają zwiększyć odporność systemu energetycznego na zagrożenia fizyczne i cybernetyczne oraz poprawić zdolność reagowania regionu na incydenty.

na podstawie: Straż Pożarna w Poznaniu.