Poznańska gwara trafiła do chatbota. Eda z Wildy już odpowiada

„Kejter”, „bimba” i „szneka z glancem” nie muszą zostać wyłącznie we wspomnieniach starszych poznaniaków. Na Wydziale Matematyki i Informatyki UAM powstał chatbot, z którym można rozmawiać po poznańsku. Eda z Wildy ma pomagać w poznawaniu gwary, choć jej odpowiedzi nie zawsze będą precyzyjne. To pilotaż, który łączy sztuczną inteligencję z ochroną lokalnego dziedzictwa.

• Czworo magistrantów stworzyło rozmówcę z Ceglorza
• Słownik gwary zyska nowe przykłady rozmów
• Eda nie zastąpi miejskiego urzędu ani sprawdzonych informacji

Czworo magistrantów stworzyło rozmówcę z Ceglorza

Projekt Tej Aj przygotowało czworo magistrantów UAM. Pomysł wyrósł z obserwacji, że gwara poznańska stopniowo traci znaczenie wraz ze zmianą pokoleniową. Młodsi mieszkańcy często znają charakterystyczne słowa z opowieści rodziców i dziadków albo z materiałów edukacyjnych, a nie z codziennych rozmów.

W przedsięwzięciu uczestniczyły ekspertki zajmujące się gwarą na UAM, Poznańskie Centrum Dziedzictwa, Centrum Sztucznej Inteligencji UAM oraz uniwersytecki spin-off AMUai. Połączenie wiedzy językoznawczej i technologicznej pozwoliło przygotować narzędzie, które prowadzi rozmowę w poznańskiej odmianie języka.

„Tej Aj jest przykładem innowacji, która powstała na styku nowych technologii i humanistyki” – powiedział prof. Krzysztof Jassem, dyrektor Centrum Sztucznej Inteligencji UAM i opiekun naukowy projektu.

Rozmówczynią użytkowników jest Eda z Wildy, fikcyjna pracownica „Ceglorza”. Jej zadaniem nie jest przekazywanie miejskich komunikatów, lecz zachęcanie do kontaktu z gwarą i historią regionu. Rozmowa może stać się także sposobem na sprawdzenie, czy młodsze osoby rozpoznają znaczenie takich słów jak „tytka”, „kejter” albo „bimba”.

Słownik gwary zyska nowe przykłady rozmów

Podstawą projektu jest internetowy Słownik Gwary Miejskiej Poznania. Zasób oparto na publikacji wydanej po raz pierwszy w 1997 roku. Zawiera tysiące haseł, definicji i przykładów użycia poznańskich słów oraz zwrotów.

Rozmowy z Edą mają dostarczać kolejnych przykładów wykorzystania gwary. Dzięki temu osoby zainteresowane językiem Poznania i Wielkopolski mogą poznawać go nie tylko przez definicje, lecz także w dialogu. To istotna zmiana dla edukacji regionalnej, bo użytkownik nie otrzymuje wyłącznie gotowej listy słów – może sprawdzić je w kontekście rozmowy.

Projekt pokazuje też, że narzędzia cyfrowe mogą służyć nie tylko automatyzacji zadań. W tym przypadku sztuczna inteligencja wspiera popularyzację języka, historii i tradycji związanych z Poznaniem. Z rozwiązania mogą korzystać zarówno mieszkańcy, jak i osoby, które dopiero poznają miejscową gwarę.

Eda nie zastąpi miejskiego urzędu ani sprawdzonych informacji

Tej Aj pozostaje projektem pilotażowym. Twórcy nadal pracują nad jakością generowanej gwary i przebiegiem rozmowy, dlatego odpowiedzi chatbota mogą zawierać błędy, nieścisłości, a czasem także zabawne sformułowania.

„Zdajemy sobie sprawę, że Eda z Ceglorza generuje czasem zabawne lub nieprecyzyjne odpowiedzi, ale to także jego urok” – mówi Michał Łakomski, dyrektor Biura Cyfryzacji i Cyberbezpieczeństwa oraz pełnomocnik prezydenta Poznania do spraw Smart City.

Eda nie jest oficjalnym kanałem Urzędu Miasta Poznania ani innych instytucji publicznych. Jej wypowiedzi nie stanowią informacji urzędowej, stanowiska organów administracji ani wiążącej interpretacji przepisów. Pytania dotyczące spraw miejskich, procedur czy obowiązujących zasad trzeba więc kierować do właściwych urzędów i sprawdzać w oficjalnych źródłach.

Twórcy widzą możliwość dalszego wykorzystania projektu w edukacji, kulturze, turystyce i ochronie cyfrowego dziedzictwa. Na obecnym etapie Eda z Wildy ma przede wszystkim zachęcać do rozmowy, zabawy słowem i odkrywania gwary, która dla części mieszkańców pozostaje elementem rodzinnych wspomnień.

na podstawie: Urząd Miasta Poznania.