1250 zabytków i 30 lat badań. Wystawa pokazuje archeologię ratowniczą

Jedna inwestycja może odsłonić ślady obozowiska łowców, średniowiecznego miasta albo dawnego pochówku. Wystawa „Drogi do przeszłości” zbiera ponad 1250 zabytków z trzech dekad polskiej archeologii ratowniczej. Zwiedzający poznają nie tylko znaleziska, lecz także historię badań prowadzonych pod presją czasu.

• Zabytki odkryte podczas budowy dróg, osiedli i rurociągów
• Cztery trasy porządkują historię odkryć
• Najważniejszy pozostaje kontekst, nie sam przedmiot

Zabytki odkryte podczas budowy dróg, osiedli i rurociągów

Archeologia ratownicza pojawia się tam, gdzie planowana inwestycja może naruszyć stanowisko archeologiczne. Badania towarzyszą między innymi budowie autostrad i dróg ekspresowych, nowych osiedli, biurowców, gazociągów, rurociągów oraz linii energetycznych. Prowadzi się je także podczas rewitalizacji rynków i remontów zabytkowych kamienic.

Wystawa została przygotowana przez dziewięć instytucji. Pokazuje rezultaty prac, które obejmują nie tylko wykopaliska, ale również nadzór archeologiczny, dokumentację, konserwację zabytków i opracowanie wyników. Dzięki temu zachowane zostają informacje o stanowisku, nawet jeśli teren później zmienia się pod inwestycję.

Największą część ekspozycji stanowią znaleziska z badań prowadzonych przy budowie autostrad i dróg szybkiego ruchu. Ważnym etapem rozwoju takich prac były również badania rozpoczęte w 1996 roku przed budową gazociągu łączącego Syberię z Europą Zachodnią i przebiegającego przez centralną Polskę.

Cztery trasy porządkują historię odkryć

Eksponaty podzielono na cztery sekcje, nazwane trasami. Każda z nich pokazuje inny rodzaj inwestycji lub zagrożenia dla dziedzictwa archeologicznego:

• trasa infrastrukturalna „Odkrycia spod kół i… rur” obejmuje znaleziska z budowy dróg, autostrad i gazociągów;
• trasa urbanistyczna „Miasto pod miastem” dotyczy badań prowadzonych w centrach współczesnych miast, między innymi przy rewitalizacji rynków i budowie parkingów podziemnych;
• trasa agrokulturowa „Pola, wioski i kształtowanie krajobrazu” pokazuje zagrożenia powodowane przez intensywne prace rolnicze, w tym głęboką orkę;
• trasa ratownictwa wodnego „Wzdłuż rzek i zbiorników” przedstawia odkrycia związane z gospodarką wodną oraz modernizacją kanalizacji i sieci wodociągowych.

Poszczególne trasy mogą się ze sobą łączyć. Autostrada może przecinać obszar, na którym zachowały się na przykład pradziejowe studnie. W takim przypadku badania pozwalają zabezpieczyć nie tylko pojedyncze przedmioty, ale także wiedzę o układzie i funkcjonowaniu dawnego miejsca.

Najważniejszy pozostaje kontekst, nie sam przedmiot

Ekspozycja obejmuje ślady od paleolitycznych obozowisk łowców, przez neolityczne osady i monumentalne grobowce, po średniowieczne miasta oraz nowożytne pochówki. Ich wartość nie ogranicza się do wyglądu ani materiału, z którego zostały wykonane.

Po zakończeniu inwestycji nie da się już odtworzyć pierwotnego układu stanowiska. Dlatego równie ważne jak wydobycie zabytku są jego dokumentacja, położenie i relacje z innymi odkryciami. To właśnie te informacje pozwalają później odtworzyć sposób życia dawnych społeczności.

Za przygotowanie wystawy odpowiadają kuratorki Danuta Żurkiewicz i Olga Adamczyk. Scenariusz opracowała Danuta Żurkiewicz, a za oprawę graficzną odpowiada Lena Kostkowska. Wystawie towarzyszy oprowadzanie kuratorskie. Wstęp jest możliwy z biletem do muzeum.

na podstawie: Urząd Miasta Poznania.