Pięćdziesiąt kobiet ze średniowiecza. Anna Brzezińska w Poznaniu

Bankierki, niewolnice, położne, urzędniczki i mistyczki – w tej opowieści średniowiecze nie ma wyłącznie męskiej twarzy. Anna Brzezińska podczas spotkania autorskiego przyjrzy się kobietom, które zwykle zostawały na marginesie wielkiej historii. Wśród bohaterek są zarówno osoby walczące o rodzinę i majątek, jak i te, które próbowały przekraczać religijne oraz społeczne granice. To opowieść o świecie odległym w czasie, ale z doświadczeniami, które nadal brzmią znajomo.

• Zwykłe kobiety zamiast posągowych bohaterek
• Mniszka, sołtysowa i kobiety walczące o władzę
• Anna Brzezińska o historii bez romantycznych dekoracji

Zwykłe kobiety zamiast posągowych bohaterek

Spotkanie poświęcono książce przedstawiającej losy pięćdziesięciu kobiet żyjących w średniowieczu. Nie chodzi jednak o królowe i święte znane z podręczników, lecz o osoby wykonujące różne zawody, uwikłane w konflikty rodzinne, zależne od mężczyzn albo próbujące samodzielnie decydować o swoim losie.

Wśród opisanych postaci znalazły się bankierki, niewolnice, ladacznice, żebraczki, położne, urzędniczki i kobiety oskarżane o czary. Ich historie pokazują, że średniowieczne społeczeństwo nie było jednowymiarowe, a kobiety nie zawsze pozostawały biernymi wykonawczyniami decyzji ojców, mężów czy braci.

Brzezińska opisuje między innymi matkę, która wystąpiła do sądu o alimenty dla syna, gdy jego ojciec nie chciał zapewnić mu utrzymania. Pojawia się też harda sołtysowa sprawująca realną władzę we wsi na Podkarpaciu oraz urzędniczka kierująca jedną z najstarszych kancelarii na Śląsku.

Mniszka, sołtysowa i kobiety walczące o władzę

W książce nie brakuje historii, które brzmią jak gotowy scenariusz powieści. Jedna z bohaterek była heretycką mniszką, która ogłosiła się papieżycą i odprawiała msze. Inne kobiety gromadziły księgi w klasztorach, spierały się z duchowieństwem i tworzyły uczone traktaty.

Autorka przypomina również o kobietach broniących rodzinnych zamków, a w niektórych przypadkach także Jerozolimy. Wśród opisywanych czynów znalazła się nawet kradzież królewskiej korony. Nie są to jednak opowieści o niezwyciężonych heroinach. Sprawczość bohaterek często wynikała ze sprytu, umiejętności dostosowania się do sytuacji, oporu albo walki o podstawową godność.

Taki wybór postaci pozwala spojrzeć na średniowiecze od strony codziennych interesów i problemów: pieniędzy, dziedziczenia, pracy, macierzyństwa, religii oraz konfliktów z lokalną władzą. Dla odbiorców spotkania oznacza to także możliwość zobaczenia, jak wiele informacji o dawnych kobietach kryje się poza oficjalnymi kronikami.

Anna Brzezińska o historii bez romantycznych dekoracji

Anna Brzezińska jest pisarką i mediewistką. Ukończyła historię na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz mediewistykę na Central European University w Budapeszcie. Jej dorobek obejmuje literaturę fantastyczną i historyczną, między innymi cykl o Babuni Jagódce, powieści „Córki Wawelu” i „Woda na sicie” oraz eseistyczny „Zmierzch świata rycerzy”.

Autorka nie przedstawia przeszłości jako epoki pełnej romantycznych gestów i rycerskich dekoracji. Zamiast tego pokazuje ograniczenia narzucane kobietom oraz sposoby, dzięki którym próbowały odzyskać wpływ na własne życie. Spotkanie w Poznaniu będzie więc nie tylko rozmową o książce, lecz także o tym, jak zmienia się obraz średniowiecza, gdy do głosu dochodzą osoby dotąd pomijane.

na podstawie: UM Poznań.