Witkacy i MATKA - dramat o bliskości, który ujrzał scenę dopiero po latach

W pociągu, z papierami na kolanach, powstał tekst, który przez dekady czekał na swoje miejsce na scenie. W Poznaniu przypomniano sztukę, która rozlicza się z rodzinnymi więzami i formami teatru. To opowieść o bliskości tak silnej, że zaczyna niszczyć.

• Szkic w podróży i list, który mówi więcej niż scena
• Od prowokacji do sceny - MATKA na deskach Teatru Nowego w Poznaniu

Szkic w podróży i list, który mówi więcej niż scena

Witold Gombrowicz i Stanisław Ignacy Witkiewicz - znany jako Witkacy - ujął plany dramatyczne w krótkim, intensywnym zapisie. W liście do żony napisał, że skomponował potworny dramat Czystej Formy zatytułowany MATKA i wierzył, że może wyjść z tego coś niezwykłego.

“Skomponowałem w wagonie, jadąc do Jaworskich pod Warszawę, potworny dramat Czystej Formy pt. MATKA. O ile mi się uda, będzie wprost cudowne”
— Witkacy, list z 28 listopada 1924

Sztuka powstała błyskawicznie - według zapisków trzy tygodnie po liście tekst był gotowy. Jednak publiczna premiera nie nastąpiła od razu. Autor i jego estetyczne prowokacje wymagały czasu, zanim ktoś odważył się postawić je na deskach.

Od prowokacji do sceny - MATKA na deskach Teatru Nowego w Poznaniu

Tekst bywa odczytywany na wiele sposobów - jako parodia naturalizmu i Ibsena, jako autoportret artysty uzależnionego od matki, albo jako filozoficzny traktat pod płaszczykiem obyczajowego dramatu. W centralnym punkcie stoi rodzina - zaczynająca ruch życia i równocześnie zdolna wszystko pożreć. To uniwersalny motyw, który tłumaczy, dlaczego reżyserzy wracają do tej sztuki mimo jej prowokacyjnej formy.

Choć pierwotna prapremiera czekała kilkadziesiąt lat, do czasu aż na scenie Teatru Starego pojawiła się interpretacja autorstwa Jerzego Jarockiego, MATKA nadal intryguje współczesnych twórców. Materiały przygotowane przez Teatr Nowy w Poznaniu sygnalizują zainteresowanie spektaklem i jego miejscem w repertuarze.

W materiałach teatru widnieje informacja o dostępności: - Wydarzenie bez barier: brak informacji. To istotna uwaga dla widzów planujących udział.

Wrażenie, jakie zostawia sztuka, jest złożone - od transgresji formy po gorzkie spojrzenie na więzi rodzinne. Dla widzów w Poznaniu i okolicach to propozycja zarówno teatralna, jak i intelektualna - spektakl, który prowokuje pytania o to, czym jest bliskość i jak się w niej gubić.

Perspektywa mieszkańca - co warto wiedzieć przed wyjściem

Ten tekst ma siłę, by przyciągnąć osoby zainteresowane historią teatru, eksperymentalnymi formami i dramatem psychologicznym. Jeśli planujesz wybrać się na spektakl, warto sprawdzić aktualne informacje organizatora - dostępność, terminy i ewentualne udogodnienia dla osób z ograniczoną mobilnością. Sztuka jest intensywna emocjonalnie, więc warto zarezerwować czas i myśleć o niej jako o wydarzeniu skłaniającym do rozmowy po przedstawieniu. Materiały wykorzystane w artykule pochodzą od Teatru Nowego w Poznaniu.

na podstawie: UM Poznań.