Poznański szyszak z Giecza - metalowy ślad Piastów, który wciąż zaskakuje

W salach poznańskiego muzeum stoi przedmiot, który wygląda na zardzewiały kawałek metalu, ale pod warstwą korozji kryje się historia władzy i metalu. Muzeum Archeologiczne w Poznaniu wystawia na widok publiczny szyszak z Giecza - hełm, który mógł należeć do kogoś bliskiego dworowi Piastów. 🛡️🏺

• Wystawa Bolesław Chrobry /z Poznania/ po władzę i koronę pokazuje, jak przedmioty mówią o władzy
• Odkopany w bagnie - szyszak przechował się dzięki wodzie i przypadkowi

Wystawa Bolesław Chrobry /z Poznania/ po władzę i koronę pokazuje, jak przedmioty mówią o władzy

Do oglądania szyszaka można podejść osobiście - do końca roku w Muzeum Archeologicznym i w Rezerwacie Archeologicznym Genius loci na Ostrowie Tumskim eksponowana jest dwuczęściowa wystawa “Bolesław Chrobry /z Poznania/ po władzę i koronę”. 🔦
Szyszak stoi w osobnej gablocie, oświetlony reflektorami, ale prosty opis w gablocie nie oddaje jego znaczenia - to nie tylko hełm, lecz emblemat statusu i bogactwa z przełomu X-XI wieku.

Odkopany w bagnie - szyszak przechował się dzięki wodzie i przypadkowi

Hełm znaleziono w bagnie nad rozlewiskami rzeki Maskawy koło Giecza - dokonania odkrycia przypisuje się Włodzimierzowi Wolniewiczowi w 1857 lub 1858 roku. Błoto i środowisko beztlenowe zadziałały jak konserwator - części metalu nie zardzewiały, dzięki czemu przetrwały rozetki i fragmenty złocenia. 🪙🌿
Badania pokazują, że szyszak był bogato zdobiony - zawierał elementy złota i srebra, a przy krawędzi zachowały się ozdobne rozetki. Archeolodzy widzą w nim przedmiot o roli symbolicznej - diademowe wykończenia mogą wskazywać na związek z dynastią panującą. Jak mówi ekspert z muzeum:

“Trudno sobie wyobrazić, żeby kogoś spoza dynastii piastowskiej było stać na taki hełm. Może był on przekazywany w rodzinie Piastów jako symbol władzy? Można uznać, że jest to jedyna zachowana forma korony z tego okresu, jak się można domyślać, któregoś z naszych Piastów” - Mateusz Sikora, Muzeum Archeologiczne.

Historia sugeruje, że hełm mógł zostać wrzucony do wody podczas najazdu - część badaczy łączy to z napaścią Brzetysława, która mogła mieć miejsce w roku 1039. Dzięki temu zabytkowi uniknął losu skarbów wywiezionych i zniszczonych wtedy między innymi w Gnieźnie i Poznaniu.

Szyszak z Giecza bywał już gwiazdą wystaw - pokazywano go m.in. w Krakowie i we Lwowie, a jego forma zainspirowała nawet Jana Matejkę przy tworzeniu portretów książąt. Znajdźca przekazał hełm Poznańskiemu Towarzystwu Przyjaciół Nauk, a od 1950 roku jest on w zbiorach Muzeum Archeologicznego jako depozyt PTPN-u. Po zakończeniu czasowej ekspozycji zabytek wróci na wystawę stałą “Tu powstała Polska” - dzięki temu nie zniknie do magazynu i nadal będzie dostępny dla mieszkańców Poznania. 📜🔍

Muzeum Archeologiczne zachęca do obejrzenia wystawy przed wygaśnięciem ekspozycji - to rzadka okazja, żeby spojrzeć na przedmiot, który mógł kiedyś pełnić funkcję podobną do insygniów władzy. 😊

na podstawie: Kultura Poznań.